او است اگر چه بيزبان باشند پس تدبير و نظم ، حجت و برهان گويائيست بر خلاقيت او و دليلى است استوار بر پديد آورنده‌ى او . گواهى مىدهم باينكه هر كس ترا تشبيه كند بآفريده‌اى و داراى اعضاى گوناگون و مفصلهاى كوچك بهم پيوسته هستند كه بتدبير و نظم حكمت پنهانست در حقيقت و نفس الامر ترا نشناخته و يقين ننموده كه مثل و مانندى براى تو نيست و گويا نشنيده است بيزارى جستن بت پرستان را از بتهائى كه ميپرستند آنگاه كه ميگويند : « تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ - إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ » « 1 » يعنى به خدا سوگند كه ما در گمراهى آشكار بوديم هنگامى كه شما را با پروردگار جهانيان برابر مىدانستيم دروغ گفتند آنان كه ترا با مخلوقات برابر دانستند هنگامى كه ترا با بتهايشان تشبيه كرده بواسطه‌ى خيالهاى بيهوده خود حضرتت را مانند آفريده‌شدگان جلوه دادند و با انديشه‌ى خويش ترا مانند اجسام داراى جزءها دانستند و بروش خردهاى ناتمام خود برايت مانند مخلوقات گوناگون مقدار و سنجش قائل شدند و گواهى مىدهم كسى كه ترا به چيزى كه آفريده‌اى مساوى دانست از تو بر گشته و كسى كه از تو برگردد كافر است بدليل آيات محكمات روشن كه از جانب تو نازل شده و به حكم حجت و دليلهاى آشكار تو كه همه‌ى آنها گوياست و گواهى مىدهم كه توئى خداوندى كه نهايت و پايانى در خردها براى تو نيست تا در سرچشمه‌ى انديشه‌ها داراى چگونگى باشى و نه در انديشه‌هاى خردهاى محدود به حدى و موصوف بتغييرى از جايى به جائى هستى . قسمتى از اين سخنرانى در چگونگى آفرينش اشياء خداوند متعال بقاء و هستى آنچه را كه آفريده تعيين نموده آن را محكم و استوار گردانيده پس از روى لطف آن را منظم ساخته . هر يك را اختصاص داده

--> ( 1 ) سوره شعراء آيه 98 - 97 .